ILIVI YEKUGULA, ILIVU YEKUNGAKHONI KUSEBENTA NEKUTSATSA UMHLALAPHANSI NGENCA YEKUGULA KUMSEBENTI WAHULUMENDE
KUNGANI KUNELIVU YEKUGULA?
Ngetehlakalo letetayelekile temphilo yakho ungabanjwa kugula nobe ulimele ngaleyo ndlela utawudzinga ilivu kute ululame kulesifo nobe uphole. Khumbula kutsi kulimala kulengcikitsi akusho kulimala emsebentini.
NGABE YINI EMAGUNYA AKHO?
Ilivu yekugula letayelekile yemalanga langu-36 lenemholo lophelele kusayikili yelivu yekugula. Isayikili yelivu yekugula sikhatsi seminyaka lemitsatfu lalandzelanako. Isayikili yelivu yekugula yanyalo icale ngamhlaka Bhimbidvwane 2004.
NGABE YINI TIBOPHO TAKHO TEKUSEBENTISA ILIVU YEKUGULA LETAYELEKILE?
Uma ngabe wati kusenesikhatsi kwekutsi kumele uye kadokotela, sib. kuyohlindvwa, faka sicelo bese ufaka lifomu lakho kusenesikhatsi.
Kodvwa, uma ungahlaselwa kugula nobe utfole kulimala, yatisa indvuna yakho masinyane uma ungeke ukhone kusebenta ngenca yekugula nobe kulimala. Umlayeto wenkhulumo wesihlobo, umuntfu losebenta naye nobe umngani kwemukelwe kuphela uma ngabe luhlobo lwekugula nobe kulimala kukuvimbela kutsi watise indvuna/umphatsi ngekwakho.
Faka sitifiketi sekugula setikhatsi semalanga lamatsatfu nalangetulu FUTSI nalapho khona usebentise ilivu yekugula ngetulu kwemahlandla lamabili esikhatsini semaviki lasiphohlongo, ngaphandle kwemalanga ekulova. Buka futsi Kwemukelwa Kwetitifiketi Tetekwelashwa ngaphasi.
Sebentisa futsi uphatse ilivu yekugula levamile ngendlela lefanele futsi ngekunakekela lokukhulu ngesikhatsi sesayikili yelivu yekugula.
Yekela kutsi kusebentisa ilivu yekugula kuletinye tintfo ngaphandle kwekugula nobe kulimala ngobe ungatfolakala usesimeni lesibucayi kulesayikili yelivu yekugula.
NGABE YINI TIBOPHO TEMCASHI?
Kubukisisa kanye nekukuniketa ilivu yekugula ngekuya ngesicelo sakho.
Kuphela nekuphenya imikhuba letsite yelivu yekugula letayelekile ekuhlukunyetweni lokungaba khona. Kanye nekutsatsa uma ngabe kudzingekile. Umcashi angacela sitifiketi sekugula kuletinye tehlakalo tesikhatsi lesingaphasi kwemalanga langu-3 uma kubonwe umkhuba lotsite.
Kweluleka basebenti ngekusebentisa ngekucaphela ilivu yekugula.
Kwetayela simondzawo sekusebenta nobe tidzingo temsebenti nobe kufuna lomunye umsebenti, njalo uma ngabe kunesidzingo.
ILIVU YEKUNGAKHONI KUSEBENTA?
Ilivi yekungakhoni kusebenta inzuzo longayicela Esahlakalweni lapho khona usebentise khona ilivu yakho letayelekile kusayikili yelivu yekugula yeminyaka lengu-3. Ilivu yekungakhoni kusebenta tinhloso tekuphatsa leyehlukaniswe ngetinhlobo letimbili:
Kungakhoni kusebenta kwesikhashana ? kulapho sikhatsi selivu yekungakhoni kusebenta yemalanga langu-29 nobe ngaphasi
Kungakhoni kusebenta sikhatsi lesidze ? kulapho ufaka khona sicelo semalanga langu-30 nobe ngetulu elivu yekungakhoni kusebenta
NGABE LENZUZO ISHO KUTSINI?
Ungafaka sicelo nganobe ngusiphi sikhatsi lofuna ngaso ilivu yekungakhoni kusebenta, ngekuya -
ngekufakwa kwesitifiketi sekugula esikhatsini ngasinye uma wenta sicelo; futsi nangeluphenyo kwemcashi ngeluhlobo kanye nangebukhulu bekugula nobe kulimala.
NGABE YINI TIBOPHO TAKHO?
Faka sicelo ngemafomu ladzingekile ekufaka sicelo. Khumbula kutsi kumele ufake sicelo ngemafomu eticelo labekiwe elivu yekungakhoni kusebenta lefisha nobe lendze ngekulandzelana. Angeke usisebentisa lifomu le-Z1 kulesicelo.
Uma ngabe wati kusenesikhatsi kwekutsi kumele uye kadokotela, sib. kuyohlindvwa, faka sicelo bese ufaka lifomu lakho kusenesikhatsi.
Kodvwa, uma ungahlaselwa kugula nobe utfole kulimala, yatisa indvuna yakho masinyane uma ungeke ukhone kusebenta ngenca yekugula nobe kulimala. Umlayeto wenkhulumo wesihlobo, umuntfu losebenta naye nobe umngani kwemukelwe kuphela uma ngabe luhlobo lwekugula nobe kulimala kukuvimbela kutsi watise indvuna/umphatsi ngekwakho.
Kumele ufake sitifiketi sekugula ngaso sonkhe sikhatsi kanye nesicelo sakho. Ungaphindze ufake leminye imiculu yetekwelashwa leyesekelako kanye nemniningwane, kanye nebufakazi lobubhaliwe kulesicelo sakho selivu yekungakhoni kusebenta. Buka futsi Kwemukelwa Kwetitifiketi Tetekwelashwa.
Ungasebentisi kabi ilivu yekungakhoni kusebenta.
NGABE YINI TIBOPHO TEMCASHI?
Umcashi utakuniketa ilivu yekungakhoni lehamba nemitsetfo phakatsi ngalesikhatsi kusalindvwe umphumela weluphenyo lwabo ngeluhlobo nangebukhulu belivu yekungakhoni kusebenta yakho.
Umcashi utawuphatsa futsi aphenye ngesicelo sakho, ngelusito lwe-Health Risk Manager, ngekulandzela iNchubomgomo kanye neNchubo yeLivu yekungaKhoni kuSebenta nekuTsatsa uMhlalaphansi Ngenca yekuGula (PILIR). Ungadzigakala kutsi wente lolunye luhlolo lwetekwelashwa njengencenye yeluphenyo kute kutsi umcashi akhone kutsatsa sincumo lesifanele ngelivu lechubekako yekungakhoni kusebenta nobe sib. kuntjintjwa lokungentiwa kwesimondzawo semsebenti wakho nobe kutfola lomunye umsebenti.
Umcashi utakwatisa ngemiphumela yeluphenyo bese sewutsatsa sinyatselo lesifanele ngekulandzela lemiphumela.
NGABE KUTSATSA UMHLALAPHASI NGENCA YEKUGULA?
Uma wehluleka kusebenta kwalomphelo ngenca yetizatfu tekugula, kungenteka ukhishwe/uniketwe umhlalaphasi kuMsebenti waHulumende ngetizatfu tekugula.
NGABE LOKU KUSHO KUTSINI?
Kungaba nguwe nobe umcashi wakho langakuniketa umhlalaphasi uma kungasolelwa kutsi angeke usakhona kusebenta kwalomphelo. Loku kungenteka mhlawumbe emva kwengoti yemoti lematima.
Uma ngabe ufake sicelo lesidze selivu yekungakhoni kusebenta kantsi neluphenyo lwemcashi lutsi angeke usakhona kusebenta kwalomphelo, bangasachubekisa sicelo sakho sekungakhoni kusebenta kutsi sibe sicelo semhlalaphasi ngenca yekugula.
NGABE YINI TIBOPHO TAKHO?
Kungenteka ucelwe kutsi ugcwalise emafomu lakhetsekile esicelo semhlalaphasi ngenca yekugula.
Faka titifiketi tetekwelashwa kanye nanobe nguyiphi imibiko yekugula lekhona kanye nemniningwane kulesicelo. Buka futsi Kwemukelwa Kwetitifiketi Tetekwelashwa.
Umcashi utawuphatsa futsi aphenye ngesicelo sakho, ngelusito lwe-Health Risk Manager, ngekulandzela i-PILIR. Ungadzingakala kutsi wente lolunye luhlolo lwetekwelashwa njengencenye yeluphenyo kute kutsi umcashi akhone kutsatsa sincumo lesifanele ngemhlalaphasi ngenca yekugula wakho longahle wentiwe, nobe uma kutsi angeke usakhona kusebenta kwalomphelo sib. kuntjintjwa lokungentiwa kwesimondzawo semsebenti wakho nobe kutfola lomunye umsebenti.
Umcashi utakwatisa ngemiphumela yeluphenyo bese sewutsatsa sinyatselo lesifanele ngekulandzela lemiphumela.
KWEMUKELWA KWETITIFIKETI TETEKWELASHWA!
Ngetinhloso telivu yekugula leyetayelekile titifiketi tetekwelashwa letikhishwe futsi tasayindwa basebenti kanye nebantfu labagunyatwe kuhlola kanye nekwelapha tigulane futsi lababhalisiwe nalemikhandlu lelandzelako ngeMtsetfo wasePhalemende titawemukelwa:
Ngetinhloso telivu yekungakhoni kusebenta umcashi utawemukela kuphela titifiketi tetekwelashwa letikhishwe futsi tasayindwa basebenti lababhalisiwe neMkhandlu Wemisebenti Yetemphilo WaseNingizimu Afrika futsi labagunyatiwe ngekwemtsetfo kuhlola kanye nekwelapha tigulane. Sitifiketi setekwelashwa lesinjalo kumele, ngemvumo yakho, sichaze luhlobo kanye nebukhulu bekugula/kulimala.
Sitifiketi setekwelashwa kumele sicukatse lemininingwane lelandzelako:
Ligama, likheli kanye neticu tesisebenti setemphilo.
Ligama lesigulane.
Lusuku kanye nesikhatsi sekuhlolwa.
Kungaba kutsi sisebenti setemphilo sikhipha sitifiketi setekwelashwa ngenca yekubuka kwaso ngesikhatsi senta luhlolo, nobe ngenca yemniningwane loniketwe sigulane futsi kube ngulosuselwa etizatfwini tetekwelashwa letemukelekile.
Inchazelo yesifo/yenkinga, ngekuya ngekutsi sigulane sinikete imvumo yekudzalula umniningwane lonjalo.
Kutsi ngabe sigulane angeke sikhone kusebenta ngalokuphelele nobe sigulane sitawukhona kwenta longekho matima kakhulu.
Sikhatsi selivu yekugula lenconotiwe kanye nelusuku lwekukhishwa kwesitifiketi sekugula.
Matisi wesisebenti uma ngabe asebentisa titifiketi letiphurintiwe ngaphambilini, emagama langahlangani nesigulane kumele esulwe.
KHUMBULA!
Umcashi angenta futsi acale luphenyo lwesicelo sakho emva kwekutsi sewufake lifomu lesicelo leligcwaliswe kalokuphelele kanye nayo yonkhe imiculu ledzingekile. Loku kufaka ekhatsi kubuyela emuva kudokotela kuyogcwalisa umbiko lodzingekile loyincenye yemafomu esicelo. Lifomu lelingakagcwaliswa kahle linganciphisa ematfuba ekutsi utfole ilivu yekungakhoni kusebenta nobe umhlalaphasi ngenca yekugula.
Uma?
udzinga sikhatsi sekuyobona dokotela umuntfu lowelaphako, njll ngetizatfu letihlobene nemphilo/kuphila kwakho; nobe ungekho emsebentini incenye yonkhe yelilanga ngenca yekugula nobe kulimala;
akhubatekile kumele ayolungisisa imishini loyisebentisako ngenca yekukhubateka kwakho, umcashi utakuniketa sikhatsi sekungabi khona emsebentini. Umcashi utawugcina lirekhodi lelibhalwe phasi laletikhatsi letinjalo letingakasetjentwa kuze kugcwaliseke lilanga leliphelele. Litawubese selikhishwa emalangeni akho elivi yekugula.
Kuleto tehlakalo utawudzingakala kutsi ugcwalise irejista yato tonkhe letikhatsi lophume ngato emsebentini.
Bufakazi baleto tehlakalo vele butawudzingakala.
